CHANGE / THE PAL BROTHERS 1972-1975
1972 Magnús Þór Sigmundsson; söngur, kassagítar / Jóhann Helgason; söngur, bassi. 1973-1974 Magnús & Jóhann / Birgir Hrafnsson; gítar, röddun / Sigurður Karlsson; trommur. 1975 Maggi, Jói, Biggi, Siggi/Björgvin Halldórsson; söngur /Tómas M. Tómasson; bassi. Vettvangur: Tjarnarbúð, Klúbburinn, landsbyggðin, London, Costa del Sol o.fl. Útgefendur: Orange, Change Records, Chappell, EMI.
brot úr íslenzkri poppsögu © Jóhann Helgason
CHANGE/ The Pal Brothers
Upphafið að Change ævintýrinu má rekja til þess að sumarið 1972 samdi ég lagið “Yaketty Yak, Smacketty Smack“ (YYSS). Ég hafði verið áskrifandi að tónlistartímaritinu Melody Maker þar sem ofurtöffararnir Marc Bolan og David Bowie þöktu nánast aðra hverja síðu, en lög þeirra, “Get it On“ og “Starman“ hafði ég fyrst heyrt í Radio Luxembourg. Ég var mjög áhrifagjarn ungur maður og varð fljótt altekinn af þessari nýju tónlist og flytjendum hennar. YYSS var harla ólíkt kassagítarlögunum á fyrstu plötu okkar Magnúsar sem komið hafði út þá um vorið. Ég söng og spilaði lagið í símann fyrir Magga líkt og okkur var tamt að gera og sagðist hafa á tilfinningunni að við fengjum samning út á það erlendis. Maggi hreifst af sannfæringarkrafti mínum sem og laginu og hafði í kjölfarið samband við fjársterkan frænda sinn sem greiddi götu okkar til að hljóðrita lagið í London. Frændi Magga og eiginkonan hans ásamt Rósu konu Magga flugu með okkur út þann 22. október. Hljómsveitin Náttúra hafði bókað tíma í Orange Studios í lok október vegna plötu sinnar Magic Key og fengum við stúíótíma í kjölfarið á þeim. Við fengum Gunna Þórðar til liðs við okkur sem upptökustjóra og til að skrifa út strengjalínu sem ég hafði í huga í lok lagsins auk þess sem Gunni útsetti strengi í lag Magga, “When the Morning Comes“ á B hliðina. Við nutum aðstoðar Bjögga Gísla, Kalla Sighvats og Óla Garðars auk breskra strengjaleikara við að spila lögin inn. Að upptökum loknum vorum við að hlusta til baka á hljóðblöndun af YYSS þegar eigandi hljóðversins, Cliff Cooper átti leið hjá, en hann var jafnframt maðurinn á bak við Orange magnarana sem Stevie Wonder og Fleetwood Mac höfðu gert víðfræga. Cooper staldraði við og lagði við hlustir og þegar laginu lauk, gekk hann til okkar og sagði: “Hey, I want to make a deal with you guys“, sagðist vilja gefa lagið út á smáskífu hjá nýstofnaðri útgáfudeild Orange. Hann gerði okkur Magga samningstilboð sem við skrifuðum undir stuttu fyrir heimferðina. Cliff samþykkti klausu inn í samninginn sem veitti okkur rétt á eintökum til að selja á Íslandi, auk allrar innkomu af þeim. Smáskífan kom svo út í Englandi og víðar vorið 1973 á merki Orange og þegar við fengum plötuna í hendur, blasti við flytjendanafnið Change á appelsínurauðum plötumiðanum. Í auglýsingaskyni lét Cliff m.a. framleiða og dreifa gullslegnum kveikjurum með áletruninni Change með öfugu Gi til plötusnúða og útvarpsstöðva. Cooper vildi hafa aðra smáskífu tilbúna tímanlega til að fylgja YYSS eftir og héldum við Maggi utan um miðjan febrúar 1973 og hljóðrituðum þrjú ný lög; “Candy Girl“, “Then“ og “Peanuts“ með breskum útsetjara og leiguspilurum. John Miles, síðar hljómsveitarstjóri Tinu Turner spilaði með á upptökunum, en hann var fyrsti listamaðurinn á undan okkur til að gera samning við Orange útgáfuna. Í þessari ferð fórum við Maggi líka í viðtöl og myndatökur fyrir nokkur bresk tónlistartímarit ætluð unglingum, en héldum aftur heim 26. febrúar. Því miður stóðst “Yaketty Yak, Smacketty Smack“ ekki þær væntigar sem Cooper hafði gert sér. Hann upplýsti okkur um að ýmsum brögðum væri beitt í tónlistarheiminum til að koma lögum á vinsældarlista og kvaðst m.a. vita hvaða fyrirtæki væru í tengslum við mafíuna. Lagið “Candy Girl“ (CG), var sett á oddinn á næstu smáskífu og skipti Cliff þá flytjendanafninu Change út fyrir The Pal Brothers sem þótti hafa léttari ímynd. CG fékk ívið betri viðtökur en YYSS og komst m.a. ofarlega á spilunarlista hjá BBC. Þó smáskífurnar tvær næðu ekki tilætluðum árangri í Englandi urðu bæði lögin geysivinsæl heima á Íslandi og CG m.a. kosið lag ársins í útvarpsþætti Arnars Petersen, Tíu á toppnum sem og hjá tímaritinu Vikunni. Þegar hér var komið sögu fórum við Maggi að hugleiða stofnun hljómsveitar til að vinna lögin okkar á persónulegri hátt en með breskum “session“ mönnum. Eftir nokkrar vangaveltur höfðum við samband við Birgi Hrafnsson og Sigurð Karlsson úr hljómsveitinni Svanfríði, sem var um það leyti að leysast upp. Þeir Biggi og Siggi voru tilbúnir í slaginn, fullir eldmóðs og afréðum við að nota Change nafnið á sveitina.Við hófum fljótlega æfingar á nýju frumsömdu efni og settum stefnuna á London þar sem við Maggi vorum ennþá samningsbundnir Orange. Eftir nokkra vikna æfingalotu vorum við tilbúnir með tíu laga plötu og héldum utan sumarið 1973. Við náðum þó ekki að fullklára upptökur á þeim tíma sem við fengum til umráða. Það var ekki fyrr en í júní 1974 að við snérum aftur til Englands að freista þess að taka upp þráðinn þar sem frá var horfið, en þá varð ljóst að Orange hafði ekki áhuga á áframhaldandi samstarfi þar sem Cooper fannst ekkert laganna sem við höfðum tekið upp árið áður líklegt til vinsælda. Í millitíðinni höfðum við verið í símsambandi við Jakob Magnússon sem þá var starfandi tónlistarmaður í London varðandi að finna fyrir okkur færan upptökustjóra til að vinna að LP plötu með nýju efni, sem við hugðumst gefa út á Íslandi fyrir jólin 1974. Kobbi hafði náð að vekja áhuga þekkts bandarísks upptökustjóra, Steve Rowland að nafni, en hann átti margar metsöluplötur að baki, m.a. annars með Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich. Steve kom úr kvikmyndafjölskyldu í Beverly Hills og hafði leikið bæði í kvikmyndum og sjónvarpi á sjötta áratugnum m.a. í hinum geysivinsælu þáttum Bonanza. Kobbi hringdi í okkur frá skrifstofu Rowlands, sagðist vera umkringdur gullplötum og að Steve hefði einkum heillast af söngnum í laginu “Sunshine“ sem var eitt þeirra laga sem við hljóðrituðum í Orange 1973 og kom út á smáskífu á Íslandi það ár. Steve mun hafa hváð “is it a boy or a girl“, er söngurinn hófst, en slíkt þótti lofa góðu. Til að gera langa sögu stutta, héldum við á fund Rowlands þar sem hann var við upptökur í Chappell Studios í New Bond Street. Við leyfðum honum að heyra nokkur af nýju lögunum og reifuðum í framhaldi upptökuáætlun. Málin æxluðust hinsvegar á þann veg að Steve átti of annríkt þegar til átti að taka, en fékk í staðinn æskuvin sinn frá Kaliforníu, H.B. Barnum til að taka á móti okkur, en hann var víðfrægur útsetjari og upptökustjóri, sem staddur var í Englandi með The Osmonds, einu heitasta fyrirbærinu í bransanum um þær mundir og var jafnframt að útsetja strengi fyrir T-Rex. Við hittum Barnum í Chappell og sungum fyrir hann m.a. Blueberry Bush við flygilinn og sögðumst vilja gera LP plötu fyrir Ísland. Barnum spurði afhverju við vildum gera plötu bara fyrir Ísland, því ekki fyrir heiminn. Við vorum reyndar ekki búnir að ná því að hann vildi í raun vinna með okkur, fannst það satt að segja harla ótrúlegt þar sem hann hafði unnið með ótal stórstjörnum á borð við The Supremes, Arethu Franklin og Frank Sinatra. En Barnum virtist ákveðinn og í framhaldi brugðumst við skjótt við; tókum tvö hús á leigu í Kent, hljóðeinangruðum annann bílskúrinn og lögðumst í æfingar. Platan var síðan tekin upp í Chappell hljóðverinu undir stjórn Barnums og nú líkt og í tilfelli YYSS, var frændi Magnúsar okkar fjárhagslegi bakhjarl. Kunningi Barnums Paul Robinson að nafni, fyrrum stjórnarmaður hjá RCA í Bandaríkjunum sem sestur var að í London kom oft í stúdíóið að fylgjast með upptökum. Hann hafði stofnað sitt eigið útgáfufyrirtæki í Englandi og rak jafnframt R & R Management ásamt Steve Rowland. Það breyttist svo í Chappell/Robinson sem hafði m.a. umboð fyrir Change. Að afloknum upptökum tók Barnum spólurnar með sér heim til Hollywood þar sem hann útsetti og hljóðritaði strengja- og blásturshljóðfæri inn á lögin. Þegar við fengum böndin til baka vorum við hinsvegar ekki allskostar sáttir við útkomuna. Þrátt fyrir frábærar útsetningar Barnums, fannst okkur aukahljóðfærum gert of hátt undir höfði á kostnað hljómsveitarinnar og fengum við Steve Rowland til að endurhljóðblanda plötuna með okkur. Við héldum svo til Íslands í desember 1974 með nýju Change plötuna í farteskinu, en með í för voru þeir Barnum og Paul Robinson sem stöldruðu við á klakanum á leið sinni vestur um haf. Change platan fékk góðar viðtökur á íslenska jólamarkaðnum. Til gamans má geta þess að Barnum hóf feril sinn sem barnastjarna í sjónvarpi og tók upp sína fyrstu sólóplötu með frumsömdu lagi árið 1950, þá 14 ára gamall. Hann kynntist Bítlunum þegar hann var á tónleikaferð í Hamborg og þegar Bítlarnir tróðu upp í Hollywood Bowl í ágúst 1964, héldu þeir til á heimili Barnums og slökuðu á í sundlauginni hans. Meðan á jólaleyfi okkar fjórmenninga stóð kom Maggi með þá hugmynd að bjóða Björgvini Halldórssyni í bandið og í kjölfarið buðum við Tómasi Tómassyni stöðu bassaleikara, en hann líkt og Jakob hafði sest að í Englandi og starfaði með þarlendri hljómsveit. Þessi nýja sex manna Change- sveit kom sér fyrir í húsunum tveim í Kent ásamt eiginkonum og börnum í janúarmánuði 1975. Við Magnús undirrituðum höfundaréttarsamning við Chappell & Co til fjögurra ára og hljómsveitin gerði sérstakan starfssamning, sem kvað m.a. á um að Chappell sæju um framfærslu okkar til helminga á móti frænda Magnúsar. Sem hluta fyrirframgreiðslu fengum við að velja okkur hljóðfæri að vild í einni af stærri hljóðfæraverslunum Lundúnaborgar. Nú var HB Barnum ekki lengur inní myndinni, en Chappell hafði kynnt okkur fyrir nýjum útsetjara og upptökustjóra, Emil D. Zoghby að nafni. Emil hafði verið vinsæll söngvari í Suður Afríku á álíka mælikvarða og Cliff Richard á vesturlöndum, en yfirgaf öryggi frægðarinnar til að freista gæfunnar í Englandi. Honum hafði ekki tekist að endurtaka leikinn þar, en sinnti nú tónlistartengdum störfum fyrir Chappell m.a. sem A & R maður. Emil hafði kynnt sér Change plötuna og í framhaldi ákveðið að leggja áherslu á styrkleika okkar í margrödduðum söng og nýtti þá hæfieika okkar til hins ítrasta, jafnframt sem áhersla var lögð á að vinna lög vænleg til vinsælda. Á þessum tíma var glysrokkið í algleymingi og flytjendur eins og Slade, Sweet, Bay City Rollers o.fl. áberandi. Eftir að við höfðum fullklárað nokkur lög með Emil var Paul Robinson sendur út af örkinni til að höndla samning við EMI. Í kjölfarið fórum við til klæðskera í Carnaby Street og Change gallarnir alræmdu komu til sögunnar, en múnderingar af því tagi ásamt platform- skóm voru allsráðandi á þessum árum. Við útkomu seinni smáskífunnar “Wildcat“, vorum við gestir í sjónvarpsþætti skosku sætabrauðsdrengjanna í Bay City Rollers og þeir kynntu okkur sem sérstaka vini sína frá Íslandi, en gífurlegt áhorf var á þátt þeirra. Í júlímánuði héldum við svo í langþráð „frí“ til Íslands þar sem við tróðum upp vítt og breytt um landið og var það kærkomin tilbreyting frá langvarandi innilokun í hljóðverum og lestum. Þess má geta að frá upphafi lék Change einungis frumsamið efni jafnt á tónleikum sem dansleikjum. Í ágústlok var förinni heitið til Costa del Sol á vegum ferðaskrifstofunnar Sunnu, þar sem við lékum á sundlaugarbarmi fyrir gesti klúbbsins Pato, Pato. Við snérum svo aftur til Englands í september og tókum upp þráðinn þar sem frá var horfið við upptökur á LP plötu með Emil. Í desember 1975 hélt hópurinn heim yfir hátíðarnar, fyrir utan Magnús og fjölskyldu sem urðu um kyrrt í Englandi. Eftir áramótin ákvað frændi Magnúsar að hætta fjárstuðningi við hljómsveitina og í framhaldi bárust óskir frá Chappell um að skera niður kostnað vegna veru okkar ytra. Þeir komu með tillögu um að eingöngu söngvararnir sneru aftur út og notast yrði við leiguspilara, en aðrir meðlimir Change kallaðir til færu hjólin að snúast. Þá hafði Barnum einnig boðið okkur Magnúsi til samstarfs sem lagasmiðir í Los Angeles. Þegar hér var komið sögu fýsti hinsvegar engan okkar að yfirgefa klakann á ný, menn höfðu einfaldlega fengið nóg af samstarfinu eftir langvarandi útilegu og innilegu í hljóðverum. Magnús ákvað þó að dvelja áfram í Englandi um sinn og starfaði út samningstímann við Chappell. Þrátt fyrir að heimsfrægðin hafi ekki fallið Change í skaut, má telja það nokkuð afrek hjá okkur strákunum að hafa öðlast tiltrú alls þessa mæta fólks og náð samningum við stórfyrirtæki á borð við Chappell og EMI.